Rzeźba "Amor na Pegazie"


Wcześniejsze nazwy: Amor auf dem Pegasus reitend (do 1945)
Data powstania: 1913 (1914)
Autor: Theodor von Gosen
Miejsce: Wrocław, Stare Miasto - Park Mikołaja Kopernika

    Kim (czym) był?

Zarówno Amor jak i Pegaz to postacie mitologiczne. W tym przypadku ważniejsze od tego jak wyglądają jest to co symbolizują.

Amor jest rzymskim odpowiednikiem Erosa, boga miłości i namiętnosci. Przedstawiany był jako piękny mlodzieniec, a jego nieodłącznym atrybutem był łuk ze strzałami, którymi strzelał w zakochanych, aby ich połączyć. W późniejszych wiekach był ukazywany jako grubiutki bobas z łukiem - Amorek.

Pegaz zaś to skrzydlaty koń, zrodzony z krwi meduzy, który służył samemu Zeusowi. Uderzenie jego kopyta miało otworzyć źródło Hipokrene poświęcone muzom, które pobudzało natchnienie. Właśnie dlatego pegaz jest symbolem poezji i natchnienia artystycznego.

Całość można odczytać jako, symboliczny związek miłości (Amor) z poezją (Pegaz). Był częścią nowej Promenady Staromiejskiej, która miała być oazą zieleni i spokoju wokół centrum miasta, dającą wytchnienie wsród wielu edukacyjnych pomników i inspirujących dzieł sztuki. I w tej roli spełnił się znakomicie - ponoć sam Henryk Worcell recytował wiersze Rafała Wojaczka w cieniu Amora i Pegaza.

    Architektura

Jest to monumentalna rzeźba plenerowa, została odlana w całości (jako jeden element) z brązu. Ma wysokość ok. 2 m i stoi na dwumetrowym wapiennym prostokątnym postumencie z cokołem i gzymsem. Na trzonie brak większych napisów i tablic, jedyny napis wyryto na tylnym półokrągłym, krótszym boku. Jest to data odsłonięcia, wyrażona złotymi cyframi rzymskimi "MCMXIV" (1914). Zwrócone ku północy dzieło, przedstawia nagiego, szczupłego młodzieńca (Amora) dosiadającego skrzydlatego konia (Pegaza). Zwierzę jest zwrócone ku północy, nad przednimi nogami, z boków wyrastają małe skrzydełka. Uniesiona prawa przednia noga, otwarty pyski i lekko rozdarte chrapy dodają mu energii. Jeździec, lewą rękę, w której trzymał niegdyś łuk, odchyla na bok, a prawą trzyma grzywę konia. Twarz ma zwróconą na prawo, a na plecach z łopatek wyrastają skrzydełka.

Po II. W.Ś. Amor stracił swój atrybut - łuk. W 2005 roku tym razem Pegaz stracił ogon
i kopyto. Dwa lata później konserwator zabytków zadecydował o poddaniu rzeźby renowacji i dorobieniu nowego ogona i kopyta. Nowy ogon, zrobiony z lżejszej żywicy poliestrowej wzmacnianej włóknem szklanym nie pozostał jednak długo na swoim miejscu... Wkrótce wandale po raz kolejny go odłamali. W tym samym czasie zastanawiano się nad dorobieniem łuku Amorowi. Obawiano się jednak, ze może on zostać kuszącym trofeum, jak chociażby pióro Fredry czy szabla Szermierza i nie doprawiono nowego łuku. Jak widać ogon jest jeszcze lepszą zdobyczą. Ponadto wyczyszczono rzeźbę i - oszpecony graffiti - postument. Dzisiaj Pegaz znów czeka na ogon. Kolejny...

    Autor

Jest to dzieło wybitnego artysty rzeźbiarza Theodora von Gosena. Urodzony
10. stycznia 1873 roku w Augsburgu, zajmował się rzeźbą i medalierstwem. Akademię Sztuk Pięknych ukończył w Monachium, a w 1905 roku objął warsztaty rzeźby z brązu na wrocławskiej ASP i kierował nimi, aż do końca w 1932. Był współzałożycielem Związku Artystów Śląska i późniejszym jego prezesem.

Autor wielu rzeźb i posągów we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku, Amora na Pegazie stworzył w 1913 roku. Dzieło początkowo stało w Pawilonie Związku Artystów Śląskich na Wystawie Stulecia organizowanej w tym samym roku na terenach wystawowych wokół Hali Ludowej. Do parku trafiło rok później, wzbogacając go swym niepowtarzalnym charakterem.

    Gdzie się znajduje?

Rzeźba znajduje się przy fosie miejskiej w Parku Mikołaja Kopernika (dawnej Promenadzie Staromiejskiej). Idąc od Wzgórza Partyzantów, wzdłuż fosy po lewej stronie, po ok. 100 m od ul. Hugona Kołłątaja stoi Amor na Pegazie.


Pokaż www.tl.wroclaw.pl na większej mapie

© Tomasz Lewicki - www.tl.wroclaw.pl ©