Most Grunwaldzki


Wcześniejsze nazwy: Kaiserbrücke (1933-45) [Cesarski], Freiheitsbrücke (1918-33) [Wolności], Kaiserbrücke (1910-18) [Cesarski].
Data budowy: 1908 - 10.X.1910
Architekt: Richard Plüddemann
Inżynierowie: Martin Mayer, Robert Weyrauch
Miejsce: Wrocław, Plac Grunwaldzki - pl. Grunwaldzki/pl. Powstańców Warszawy

    Architektura i konstrukcja

Grunwaldzki jest mostem stalowym wiszącym, którego elementy nośne wsparte są
na 20-sto m. granitowych, secesyjnych pylonach tworzących dwie bramy spięte łukiem nad pomostem. Składa się z jednego przęsła o długości 112,5 m. i szerokości całkowitej 18 m. W momencie budowy był drugim największym mostem wiszącym w Niemczech. Długość stalowych cięgien złożonych z czterech warst blachy wynosi 216 m. Jest jedynym mostem na świecie, gdzie blachy w cięgnach są ułożone na płask i jedynym w Polsce wiszącym mostem drogowo-tramwajowym. Cięgna rozstawione na odległość 20 m są przeciągnięte przez łożyska na szczycie pylonów i zakotwione w potężnym fundamencie za nimi. Odległość między osiami ich zakotwienia wynosi 172,5 m. Nawierzchnia pomostu składa się z dwóch linii torów tramwajowych biegnących wzdłuż osi mostu. Dalej znajdują się dwa pasy jezdni (po jednym w każdą stronę), zaś po skrajnie zewnętrznej części biegną chodniki. Na budowę konstrukcji stalowej zużyto prawie 2000 t żelaza zlewnego,
300 t stali zlewnej, 4 t ołowiu i 1,5 t miedzi oraz prawie 7200 m3 betonu, a postawienie dwóch potężnych granitowych pylonów-bram wymagało ponad 2400 ton kamienia ze Śląskich kamieniołomów. W roku 1976 został wpisany na listę zabytków jako bardzo cenny
i wybitny obiekt inżynierski swoich czasów. Pierwowzorem i prototypem mostu Grunwaldzkiego był istniejący do dziś most stalowy wiszący w Ozimku nad rzeką Małą Panwią, który powstał w roku 1828.

Podczas II W.Ś. most ucierpiał dosyć poważnie. Zniszczone zostały pasma nośne, pomost i pylony. Na szczęście nie runął do rzeki - oparł się na 4 zatopionych barkach z kaszycami, dzięki którym mógł być używany w takim stanie. Remont mostu po wojnie, podczas którego naniesiono kilka zmian (m.in. usunięto trójkątne zwieńczenie nad łukiem bramy z napisem, usunięto wieżyczki i pruskiego orła z pylonów, a także naprawiono pylony i cięgna), trwał 2 lata. Latem 1982 roku wymieniono dylatacje jezdni, nawierzchnię mostu i dojazdów oraz ustabilizowano łożysko belki usztywniającej pomostu na prawobrzeżnym przyczółku. W 1990 roku poszerzono jezdnię z 11 m do 12,1 m, zwężając chodniki. Wymieniono nawierzchnię chodników z płyt chodnikowych na nawierzchnię bitumiczną i podwyższono krawężniki. Przebudowano także nawierzchnię drogową i tramwajową, wymieniono stropy komór kompensatorów, dwóch wodociągów i dwóch gazociągów pod jezdnią. Kolejny remont przeprowadzono w roku 2004, kiedy odnawiając most, pomalowano stalową konstrukcję na szaro-niebiesko i wyczyszczono granitowe pylony.

    Historia i autor

Głównym celem było połączenie prawobrzeżnej części miasta - rozrastającej się dzielnicy uniwersyteckiej oraz powstających osiedli mieszkaniowych - z centrum miasta. Władze miasta rozpisały konkurs na projekt nowego mostu już w 1905 roku. Zwycięzką koncepcją wybrano pracę miejskiego radcy budowlanego Richarda Plüdemanna, inżynierami byli Martin Mayer, Robert Weyrauch (niektóre źródła podają jeszcze
A. von Scholza lub M. Magera). Autorzy za projekt zostali uhonorowani przez cesarza orderami. Niestety Plüdemann zmarł 1. lutego 1910 roku przed zakończeniem budowy. Projekt, mimo że był nieekonomiczny, zwyciężył głównie dlatego, że miał charakter wielkiego dzieła, pasował architektonicznie do okolicy i nie przesłaniał widoku na zabytkowy Ostrów Tumski. Wykonawcą została firma "Beuchelt und Co." z Zielonej Góry (wtedy Grünberg).

Budowę rozpoczęto w lutym 1908 roku, a zakończono we wrześniu 1910 roku. Wielkie otwarcie odbyło się 10. października 1910 roku, na którym stawił się osobiście cesarz Niemiec Wilhelm II. Pierwszymi, którzy dostąpili zaszczytu przejechania po moście byli strażacy, a za nimi, świątecznie udekorowanymi kwiatami i girlandami wozami, osierocone wrocławskie dzieci. Po wojnie most remontowano przez dwa lata od 1945,
a ponownie otwarto 6. września 1947. Odpowiedzialnymi za kilka zmian byli architekt
D. Czajka i inżynier W. Siwiński.

    Ciekawostki

Krąży plotka, że ponoć jeden z budowniczych mostu popełnił samobójstwo na jeden dzień przed otwarciem mostu. Kiedyś, nad taflą wody, pod mostem przeleciał samolot wrocławskiego aeroklubu, a pilotem, który miał tego dokonać miał być Stanisław Maksymowicz. Sam lotnik nigdy się do tego nie przyznał. Przez wiele lat most był okazją
do pokazania swojej odwagi. Młodzi mężczyźni wspinali się na niego, aby dowieść swojej odwagi przed kobietami.

    Gdzie się znajduje?

Most jest rozpięty nad rzeką Odrą, pomiędzy Placem Grunwaldzkim, a Przedmieściem Oławskim. Łączy pl. Grunwaldzki na prawym brzegu rzeki i pl. Powstańców Warszawy
na lewym. Przez niego przebiega droga krajowa nr 8 i międzynarodowa E67.


Pokaż www.tl.wroclaw.pl na większej mapie

© Tomasz Lewicki - www.tl.wroclaw.pl ©