Bolków - historia



1108
Pierwsza wzmianka o grodzie i kasztelani.

1155
Papież Hadrian IV w bulli wymienia Bolków jako gród.

1241
Najazd mongolski i zniszczenie grodu.

ok. 1250
Początki budowy gotyckiego kościoła św. Jadwigi.

1276
Bolków otrzymuje prawa miejskie.

1277-1293
Budowa kamiennego zamku Bolków przez Bolesława II Rogatkę.

1298
Budowa szpitala św. Ducha oraz kościoła z fundacji Bolka I Surowego.

1312
Miasto zyskuje nową nazwę Bolków (Gaj) dzięki księciu świdnickiemu Bernardowi, który nazwał je tak na cześć swego ojca Bolka I Surowego.

1326
Miasto posiada już własny herb i wydaje pierwszą pieczęć miejską.

1330
Budowa murów miejskich.

1345-48
Wojna z Czechami i nieskuteczne oblężenie miasta.

1346
Miasto otrzymuje przywilej targu solnego.

1361-71
Bolków posiada prawo mennicze i bije złotą i srebrną monetę.

1392
Bolków po śmierci żony Bolka II księżny Agnieszki przechodzi pod panowanie królów czeskich, którzy oddają go we władania rodom rycerskim.

29.VIII.1428-1430
Miasto zostaje zdobyte i zniszczone przez Husytów w czasie wojen husyckich.

1461
Odbudowa szpitala św. Ducha.

1463
Król czeski Jerzy z Podiebradu zdobywa zamek i oddaje jako lenno burgrabiowi Hansowi von Tschirnhausowi (Janowi z Czernej), który zasłynął w okolicy z rozbojów, co pięć lat później staje się powodem zbrojnej wyprawy mieszczan na zamek.

1465
Bolków kupuje wieś Wolbromek.

1468
Zbrojna wyprawa mieszczan ze Świdnicy i Wrocławia na zamek w Bolkowie kończy się zdobyciem zamku i zabiciem przez powieszenie Jana z Czernej. Pieczę nad miastem i zamkiem przejmuje król Maciej Korwin.

1483
Maciej Korwin umacnia zamek.

1490

Po wstąpieniu na tron Węgier Władysława Jagiellończyka Bolków zostaje odbity przez namiestnika królewskiego - księcia cieszyńskiego Kazimierza II z rąk zwolenników nieżyjącego już króla Macieja Korwina.

1493-94
Zamek i miasto zostaje oblężony i zdobyty przez księcia Kazimierza II Cieszyńskiego i przekazany przez Władysław Jagiellończyka Fabianowi von Tschirnhaus.

27.IV.1495
Król Władysław Jagiellończyk potwierdza wszystkie nadane wcześniej miastu przywileje.

XVI w.
Wiek ciągłych nieszczęść i kataklizmów nawiedza miasto - zaraza, dżuma, powodzie, trzęsienie ziemi.

1508
Miasto zdobywa przywilej wyboru rady miejskiej.

1526
Przejście miasta pod panowanie dynastii Habsburgów i króla Czech i Węgier Ferdynanda (syna Filipa i Joanny).

09.IX.1526
Miastu nadane zostaje przywilej jarmarku na Trzech Króli i w dzień św. Michała (29.IX).

1534
Biskup wrocławski i nyski Jakub rozszerza przywilej jarmarków na Niedzielę Palmową, Wniebowstąpienie i dzień św. Jakuba (25.VII).

1539-40
Architekt z Lombardii Jakub Parr (Pahr, de Pario) przebudowuje zamek na styl renesansowy i powiększa fortyfikacje.

1544
Kościół św. Jadwigi zostaje przemianowany na luterański.

1551
Miasto liczy 120 domów.

1553
Epidemia dżumy - umiera 1/3 mieszkańców.

1555
Powstaje cech piekarzy.

1567
Wielka powódź, wystąpienie z brzegów Nysy Szalonej.

1570
Druga powódź Nysy Szalonej.

1573
Kolejna wielka powódź.

1583
Zaraza w mieście - umiera 342 mieszkańców.

1590
Kolejny kataklizm nawiedza Bolków - tym razem trzęsienie ziemi przynosi znaczne straty materialne.

1596
Właścicielem zamku zostaje Maciej Łoga.

1622
Pożar szpitala św. Ducha.

23.V.1618
Początek Wojny Trzydziestoletniej, podczas której miasto zostanie kilkakrotnie oblężane, zdobyte i splądrowane.

1629
Austriacki dragon von Bibra zajmuje miasto podczas Wojny Trzydziestoletniej i zmienia kościół z powrotem na katolicki. Mieszkańcy Bolkowa, w większości protestanci, są zmuszani wyznawać katolicyzm.

23.03.1632
Wielki pożar miasta w święta Wielkanocne - tylko ratusz i cztery domy zostają oszczędzone.

1640-42
Podczas Wojny Trzydziestoletniej wojska szwedzkie pod dowództwem fińskiego oficera Torstena Stalhandske dwukrotnie bezskutecznie oblegają miasto.

IX.1646
Trzecie oblężenie Bolkowa przez Szwedów tym razem pod dowództwem Arvida Wittenberga i kapitulacja miasta, dowódcą obrony Bolkowa dowodzi baron von Zedlitz.

1646-50
Kościół ponownie zostaje przemianowany na protestancki.

24.X.1648
Koniec Wojny Trzydziestoletniej - populacja Bolkowa liczy zaledwie 100 mieszkańców, a straty materialne po wojnie wynoszą wg różnych wyliczeń 30-35 tys. guldenów.

1650
Dynamiczny rozwój tkactwa w rejonie w tym także w Bolkowie.

08.V.1650
Wymarsz wojsk szwedzkich z miasta.

1669
Cesarz Leopold I potwierdza przywileje miasta.

1670
Miasto buduje nowy ratusz.

1674
Budowa nowego szpitala.

1688
Populacja Bolkowa wynosi już 456 mieszkańców.

1704
Zakon cystersów z Krzeszowa kupuje miasto. Wchodzi także w posiadanie zamku, po śmierci ostatnich właścicieli von Zedlitzów i rozpoczyna jego remont i przebudowę.

1707
Zorganizowano pierwszy targ na płótno lniane i przędzę, powstaje także pierwszy drewniany wodociąg z Wierzchosławic.

1720
Piorun uderza w zamek i budowlę trawi pożar.

1727
Powstaje figura św. Jana Nepomucena.

1742
Śląsk pod panowaniem pruskim - w mieście na rynku (w miejscu gdzie teraz stoi anielska fontanna) powstaje drewniano-murowany ewangelicki kościół.

1745
Miasto liczy 1033 mieszkańców.

1756-63
Wojna Siedmioletnia pomiędzy Wielką Brytanią i Prusami a Francją, Austrią, Rosją i Szwecją.

1761
Mieszczanie Bolkowa płacą Prusom kontrybucję w wysokości 5 tys. talarów.

1763
Przemarsz wojsk rosyjskich, które plądrują miasto i okolicę, od tej pory zamek w Bolkowie stoi opuszczony.

1775
Król Prus Fryderyk II Wielki uwalnia miasto od służby wojskowej, ponieważ przemysł lniany ma duże znaczenie dla zaopatrzenia gromady i tworzy straż obywatelską.

1792
W mieście wybudowane zostają wodociągi.

25.III.1793
Powstanie tkaczy.

1795
Powstaje kronika "Bolkowskie osobliwości na podstawie rękopisów, dokumentów i książek, zebrane i opracowane przez Benjamina Gottlieba Steige, kupca w Bolkowie".

1801-03
Wyburzenie drewnianego szpitala i budowa murowanego. Miasto liczy 1301 mieszkańców.

1806-07
Podczas wojny napoleońskiej francusko-pruskiej, miasto musi ponosić koszty w wysokości 14 tys. Budowa drogi z Jeleniej Góry do Świebodzic przez Bolków.

1807
Pruska reforma administracyjna - Bolków staje się miastem powiatowym.

1809
Pierwsza manufaktura (tkalnia lnu - filia świebodzickiej przędzalni) założona przez Christiana Gottlieba Kramsta i prowadzona przez jego syna Ernsta Heinricha. Pierwsze wybory burmistrza i rady miejskiej.

X.1810
Kasacja zakonu Cystersów i sekularyzacja dóbr kościelnych, miasto i zamek staje się własnością państwa pruskiego.

1812
Mury obronne zostają rozebrane.

1814
Powstaje druga manufaktura lnu w mieście

1822
Przebudowa i powiększenie bram miejskich.

1818-32
Bolków staje się siedzibą władz powiatu.

1825
Miasto zamieszkuje 1470 mieszkańców.

1827
Przebudowa ratusza wg stylu klasycystycznego przez Hedemana z Kamiennej Góry.

1830-31
Epidemia cholery - umierają 63 osoby.

1832
Mechanizacja tkalni lnu przez jej założyciela Kramsta, używa się w tym czasie najnowocześniejszych rozwiązań technologicznych pochodzących z Anglii.

1834
Z Bolkowa odchodzi dwa razy w tygodniu poczta do Świebodzic.

1845
Bolków liczy 204 domy, ratusz, szpital, słodownię, gorzelnię, browar, młyn, wiatrak, dwie cegielnie.

01.VI.1845
Umiera Christian Gottlieb Kramms, przekazując w testamencie znaczne sumy pieniężne na biedotę, kościół i szkołę, a także dwa ogrody, na których później zbudowano nowy kościół ewangelicki i szkołę

1849
Pierwsze oświetlenie uliczne - 6 latarni gazowych w rynku.

1850
Powstanie pierwszego urzędu pocztowego.

1851-52
Powstaje droga z Bolkowa do Jawora.

1855
Rozebranie drewnianego kościoła ewangelickiego z powodu złego stanu technicznego i budowa nowego kościoła ewangelickiego św. Trójcy w Bolkowie przy obecnej ul. Kamiennogórskiej.

1858
Miasto wzbogaca się o Anielską fontannę (niem. Angel Brunnen), która powstaje na rynku w miejscu, dawnego kościoła ewangelickiego, w miejscu gdzie znajdował się ołtarz. Dynamiczny rozwój przemysłu, w mieście działają: mechaniczny zakład tkacki "Krammst & Söhne" (zatrudnia ok. 1500 tkaczy), bielarnia, fabryka papierosów, dwa tartaki.

1865
Miasto zamieszkuje 2001 mieszkańców, część ulic zostaje wybrukowanych.

1866
Druga epidemia cholery - umierają 62 osoby.

1867
Powstanie stacji telegraficznej.

1871
Miasto liczy 2634 mieszkańców.

1874-79
Budowa kanalizacji w mieście.

1886
Powstaje instytut dla dobrze urodzonych dziewcząt z salą gimnastyczną

01.XII.1890
Otwarcie linii kolejowej Strzegom - Bolków.

24.VII.1891
Odsłonięcie granitowej tablicy upamiętniającej Teichmanna przy zamkowym murze, za sprawą Towarzystwa Karkonoskiego.

1892
Zostaje zatwierdzony pierwszy projekt rozwoju miasta.

01.VII.1899
Przedłużenie linii kolejowej ze Strzegomia przez Bolków do węzła kolejowego w Marciszowie.

1900
Przeprowadzono spis ludności, wg którego miasto zamieszkuje 3897 mieszkańców, z czego 2896 to ewangelicy, 986 katolicy, 8 żydzi i 7 innych wyznań chrześcijańskich.

1905
Po śmierci hrabiego Hoyosa zamek przejmuje "Haimatverein Bolkenhain", który opiekuje się także muzeum i zamkiem w Świnach. Kolejny spis ludności: 3959 mieszkańców, w tym 2787 ewangelików, 1148 katolików, 11 Żydów, 7 innych wyznań

10.III.1913
Ówczesny burmistrz Bolkowa Feige powołuje Verein für Heimatpflege (Bolkowskie Towarzystwo Regionalne).

1918
Powiat Bolków zajmuje obszar 35916 ha i składa się z 2 miast, 49 wiejskich wspólnot gminnych, 38 majątków ziemskich.

1920
Szybki rozwój turystyki w rejonie, w Bolkowie są dwa hotele, gospoda z pokojami gościnnymi i osiem restauracji, w tym czasie miasto liczy 3900 mieszkańców.

1924
Podczas uroczystych obchodów 60. urodzin Fedora Sommera (śląskiego pisarza i nauczyciela urodzonego w pobliskim Hohenfriedebergu - ob. Dobromierz) powstaje idea zorganizowania sceny teatralnej na zamku, która doczekała się realizacji w roku następnym.

1925-26
Coroczny festiwal teatralny na zamku "Bolkenhainer Festspiele" (zw. "Bolkofest"), w czasie którego mieszkańcy wystawiają sztukę Fedora Sommera "Bolko".

1925
Herbert Müller wraz z innymi pięcioma osobami zakłada lokalny oddział NSDAP.

1929
Postawienie pomnika ku czci poległym w czasie I wojny światowej na cmentarzu.

01.X.1932
Kolejna pruska reforma administracyjna, w wyniku której Bolków nie jest już siedzibą powiatu i zostaje włączony do powiatu kamiennogórskiego. Na burmistrza ponownie zostaje wybrany Seichert.

1933-45
Bolków zostaje włączony do powiatu jaworskiego, regencji legnickiej.

30.I.1933
Przejęcie władzy przez nazistów, nowo wybrany burmistrz zostaje zdymisjonowany a jego miejsce zajmuje Herbert Müller.

10.V.1933
Adolf Hitler wysyła pismo do rady miejskiej Bolkenhain (Bolków), w którym dziękuje za nadanie mu honorowego obywatelstwa miasta.

1935
Zamek Bolków odwiedza prawie 45 tys. osób.

1937-38
Remont zamku.
1939
Populacja Bolkowa liczy 4600 mieszkańców.

17-18.VI.1939
Drugi festyn muzyki ludowej i premierowe wykonanie "Bolkowskiej muzyki zamkowej" pod kierownictwem kompozytora prof. Bialasa z Wrocławia.

1940-45
Na Wilhelmshöhe (Wzgórzu Ryszarda) znajdują się koszary RAD (Reichsarbeitsdienst - Służba Pracy Rzeszy) (nr 4/103, 230 mężczyzn) jako filia obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Więźniów zatrudnia się w fabryce przemysłu lotniczego i przy budowie sztolni podziemnych zakładów.

I.1945
Na Śląsk wkracza Armia Czerwona.

II.1945
Oddziały Waffen SS "Estonia" wywożą i ukrywają w majątku dr Ruffelsa w Halbendorf (ob. Półwsie) cenniejsze eksponaty z Muzeum Regionalnego na zamku.

12.II-V.1945
Ewakuowane z Jawora władze powiatowe działają w Bolkowie.

25.II-15.IV.1945
Bolków organizuje obronę miasta, na przedmieściach ustawiane są zapory i kopane doły przeciwczołgowe.

07.V.1945
Mieszkańcy Bolkowa uciekają przed nadciągającą Armią Czerwoną w kierunku Kamiennej Góry.

08.V.1945
31 Armia I Frontu Ukraińskiego wyzwala Bolków.

08-09.V.1945
Wskutek eksplozji i podpaleń zniszczonych zostaje 15 budynków w mieście: przy ulicach Słowackiego, Polnej, Świerczewskiego, Bolka, Kraszewskiego, Jeleniogórskiej i gospoda naprzeciw Młyńskiego Mostu. Granaty wybuchają także w ogrodzie Lauterbacha poniżej zamku. Wysadzony zostaje Blockhaus na Wzgórzu Ryszarda.

09.V.1945
Z końcem II Wojny Światowej wojska radzieckie przekazują władzę w mieście Polakom. Działania wojenne szczęśliwie omijają miasto i nie wyrządzają większych szkód.

1945
W Bolkowie założono OSP Bolków, a cegielnia przy ul. Świerczewskiego zostaje wyburzona.

VI.1945
Pierwsi polscy osadnicy przybywają do miasta.

1946
Początek wysiedlania ludności niemieckiej, Bolków liczy 2800 mieszkańców.

1949
Otwarcie Biblioteki Publicznej w Bolkowie.

1950
Uruchomiono Zakład Przemysłu Lniarski "Wisła", w którym pracują 293 osoby.

1952
ZPL "Wisła" zwiększa zatrudnienie do ponad 400 osób.

1955
Kryzys w zakładzie lniarskim z powodu braku surowców.

1956
Przejęcie gospodarki mieszkaniowej przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, fuzja Zakładów Przemysłu Lniarskiego w Świebodzicach i Zakładu Przemysłu Lniarskiego w Bolkowie i powstanie ZPL "Silena", upaństwowienie tartaku przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego w Legnicy.

1957
Modernizacja i rozbudowa miasta.

1961
Utworzenie Zasadniczej Szkoły Włókienniczej przy ZPL "Silena", w której naucza się tkactwa i przędzenia.

1962
Utworzenie Zasadniczej Szkoły Rachunkowości Rolnej na ul. Mickiewicza 1 (ob. internat ZSA, w pierwszym roku powstaje jedna 46-osobowa klasa.

1963
W ZSRR kształcą się już 93 osoby.

1965
OSP Bolków otrzymuje swój sztandar.

1967
Tartak przechodzi pod zarząd Dolnośląskiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Drzewnego we Wrocławiu. Podział szkoły podstawowej na dwie: SP nr 1 i SP nr 2.

1968
Pożar garbarni nr 1 - produkcja ustaje.

1971
Miasto otrzymuje status uzdrowiska i mało adekwatną i nieużywaną nazwę Bolków Zdrój.

01.IX.1971
Powstaje Technikum Rachunkowości Rolnej i 2-letnia Zasadnicza Szkoła Rolnicza.

1975
Modernizacja parku maszynowego w "Silenie".

1977
Początek budowy Ośrodka Wypoczynku Świątecznego: basenu 50x22 m, amfiteatru oraz zaplecza za ok. 10 mln. zł. Utworzenie Zespołu Szkół Rolniczych, w skład którego wchodzą szkoły przy ul. Niepodległości. Powstaje Średnie Studium Zawodowe Włókiennicze.

1979
Otwarcie OWS pod zarządem MGOKSiR - Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji.

VIII.1979
W Domu Kultury odbywają się koncerty, na których występuje Mieczysław Fogg i Zespół Pieśni i Tańca Uniwersytetu Lubelskiego "Lublin".

1980
Miasto zamieszkuje 5731 mieszkańców, "Silena" zatrudnia 1200 osób, równocześnie szczyt niedoboru towarów.

1982
PTTK-Foto-Pam zatrudnia ok. 250 osób.

1983
Zbiorcza Szkoła Gminna zostaje przemianowana na Szkołę Podstawową.

02.V.1987
Dom Kultury organizuje manifestację pokojową w Gross-Rosen z udziałem Armii Czerwonej.

02.VIII.1987
Inauguracja V Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Ulicznych.

1989
"Silena" zatrudnia 1152 osoby.

1990
Populacja miasta wynosi 5584 mieszkańców.

29.XI.1990
Ukazuje się pierwszy numer tygodnika regionalnego "W MiG" (nakład 1000 sztuk, 6 stron, cena 1500 zł).

1991
Wielkie bezrobocie (ok. 30%) i kryzys w mieście.

III.1992
Redakcja wtedy już dwutygodnika "W MiG" otrzymuje nagrodę w konkursie na najlepszą gazetę lokalną organizowanym przez Fundację na Rzecz Demokracji w Europie Wschodniej. Gazeta ukazywała się jeszcze do grudnia jako miesięcznik.

21.IV.1992
Powstaje Towarzystwo Miłośników Bolkowa.

1993
Budowa dwóch bloków mieszkalnych przy ul. Piastowskiej. Reaktywacja gazety "W MiG - Gazeta Regionalna" po zmianie redakcji.

10.II.1993
Odsłonięcie pomnika Sybiraków na pl. Jana Pawła II dzięki staraniom Koła Związku Sybiraków w Bolkowie.

1994
Towarzystwo Miłośników Bolkowa realizuje pomoc charytatywną, sprowadzając dary od partnerskiej gminy Heerde w Holandii.

1994-95
Budowa przejścia podziemnego przy ul. Sienkiewicza.

I.1996
Zamknięcie linii kolejowej Strzegom-Bolków-Marciszów, tym samym miasto traci jedyne połączenie kolejowe.

VII-VIII.1997
Na zamku odbywa się czwarte z kolei, a pierwsze w Bolkowie "Castle Party" - festiwal muzyki gothic rock, na który przyjechało około 1500 fanów. Od tej pory impreza odbywa się na zamku co rok przez cały weekend na przełomie lipca i sierpnia.

28.IX.2001
Uroczyste odsłonięcie figurki chłopca na anielskiej fontannie w rynku.

02.IV.2006
Odsłonięcie pomnika Jana Pawła II na pl. Jana Pawła II przed kościołem parafialnym św. Jadwigi.

31.XII.2006
Miasto liczy 5566 mieszkańców.

IX.2007
W pobliżu Bolkowa odnaleziono masowy grób z okresu II Wojny Światowej, w którym złożono ok. 120 osób.

© Tomasz Lewicki - www.tl.wroclaw.pl ©